Nie tylko For All Mankind. Dziesięć seriali opowiadających alternatywną wersję historii

Na Apple TV+ można już od tygodnia oglądać nowe odcinki piątego sezonu serialu “For All Mankind”. Najciekawszej w ostatnim czasie produkcji opowiadającej o alternatywnej wersji historii. Seria amerykańskiego serwisu ma się zakończyć w kolejnym roku na szóstej odsłonie, a tymczasem my przyglądamy się innym pozycjom z przeszłości, które również należą do podgatunku political fiction. 

Wspomniany wcześniej serial Ronalda D. Moore’ a przyjmuje bardzo ciekawą perspektywę. Punktem wyjścia jest tu założenie, że to kosmonauci z ZSRR — a nie USA — jako pierwsi stawiają stopę na Księżycu, wygrywając kluczowy etap zimnowojennej rywalizacji. Amerykanie odpowiadają jednak podwojeniem budżetu NASA, co prowadzi do przyspieszonej eksploracji kosmosu, aż po kolonizację Marsa w późniejszych sezonach. “For All Mankind” to tylko jeden z przykładów niezwykle interesującego nurtu political fiction, eksplorującego alternatywne wersje historii i stawiającego pytanie: co by było, gdyby kluczowe wydarzenia potoczyły się inaczej? Twórcy nie zawsze traktują ten temat śmiertelnie poważnie — bywa on także punktem wyjścia dla komedii, co pokazuje już choćby pierwsza pozycja na naszej liście.

Czarna Żmija

Szerszej publiczności Rowan Atkinson znany jest przede wszystkim jako Jaś Fasola, ale dobrze wiadomo, iż ma on jeszcze drugie, nie mniej udane wcielenie. “Czarna Żmija” doczekała się nie tylko całego sezonu, rozgrywającego się w trakcie Wojny Dwóch Róż, ale także szeregu kontynuacji, w których grany przez Atkinsona Edmund był lordem spiskującym na dworze Elżbiety I, lokajem księcia Jerzego - regenta Wielkiej Brytanii czy nawet francuskim kapitanem podczas I. wojny światowej. We wszystkich odsłonach seria nawiązywała do wydarzeń historycznych, często mocno je jednak modyfikując.

Lewiatan

Animowana ekranizacja serii popularnych powieści Scotta Westerfelda przeszła bez większego echa, a tymczasem jej fabuła jest niezwykle interesująca. W odróżnieniu od - jak później zobaczymy - większości produkcji, które pokazują alternatywną wersję zdarzeń jeszcze w trakcie lub już po II. wojnie światowej, amerykański autor opisuje wydarzenia podczas wciąż trwającej I. wojny światowej, w trakcie której dwa walczące ze sobą obozy to Chrzęsty, używający napędzanych dieslem wielkich pojazdów, a także Darwiniści, posługujący się w walce genetycznie zmodyfikowanymi wielkimi zwierzętami. Tytułowy Lewiatan to ogromny żywy sterowiec, na którym spotykają się dwaj główni bohaterowie, mogący odmienić losy, stojącego tuż nad krawędzią przepaści, świata. 

Motherland: Fort Salem

Mocno zapomniany serial, czemu nie można się dziwić, biorąc pod uwagę to, że był przygotowywany dla szerzej dziś nieznanej platformy Freeform, a w obsadzie próżno szukać wielkich gwiazd małego ekranu. Doczekał się ostatecznie trzech sezonów, a ostatni z nich miał swoją premierę w 2022 roku. Dużo wcześniej niż “The Power”, na podstawie powieści Naomi Alderman prezentuje świat rządzony przez kobiety, na mocy porozumienia, do którego doszło podczas procesów czarownic z Salem. Te okazały się bowiem rzeczywiście posiadać moc, wykorzystywaną tu akurat przez rząd Stanów Zjednoczonych.

Spisek przeciwko Ameryce

Znany za sprawą takich telewizyjnych arcydzieł jak “The Wire” czy “Generation Kill” David Simon (wraz ze swym wieloletnim współpracownikiem Edem Burnsem) ekranizuje tu głośną powieść Philipa Rotha, należącą do podgatunku political fiction. Amerykański pisarz opowiada tu bowiem alternatywną historię Stanów Zjednoczonych, w trakcie II. wojny światowej, w których do władzy dochodzi zwolennik faszyzmu, Charles Lindbergh, co oczywiście skutkuje brakiem udziału USA w działaniach zbrojnych i całkowitą zmianą ustroju w tym kraju, obserwowaną głównie z perspektywy członków żydowskiej rodziny mieszkającej w Newark.

Danger 5

Kolejna już, mocno zapomniana, ale tym razem australijska seria to jedna z wielu produkcji, które zostały osadzone w czasach II. wojny światowej. Choć jednak bohaterami produkcji są alianccy agenci, czyli tytułowa piątka, pochodząca z różnych krajów na całym świecie, którzy starają się zabić przywódcę nazistowskich Niemiec, to jednak prawda historyczna jest tu traktowana z ogromną dezynwolturą. Scenariusz podporządkowany zostaje za to absurdalnemu humorowi i licznym nawiązaniom do różnych dzieł popkulturowych. Jak przystało na dzieło z podgatunku political fiction historia nie kończy się tak jak w rzeczywistości, a Hitler jakimś cudem przeżywa koniec wojny, by stać się głównym antagonistą w latach 80. XX. wieku.  

Człowiek z Wysokiego Zamku

Bardzo dobry serial Amazon Prime, który w 2019 roku zakończył się na czwartym sezonie, korzysta z chyba najbardziej znanej - obok “Ubika” - powieści Phillipa K. Dicka, którą jednak w kilku istotnych fragmentach poważnie modyfikuje. Na brawa zasługuje wyjątkowo sugestywne wykreowanie rzeczywistości Stanów Zjednoczonych, z jednej strony okupowanych przez nazistowskie Niemcy, a z drugiej pozostających pod wpływem Japonii, jak również znakomite role Rufusa Sewella i zmarłego w grudniu 2025 roku Cary-Hiroyuki Tagawy.

SS-GB

Dużo słabiej kojarzony niż poprzednik serial brytyjski, który proponuje bardzo podobną perspektywę na największy konflikt zbrojny II. wieku, ale tym razem rozgrywa się rzecz jasna na Wyspach. Podstawą jest tu powieść, dużo słabiej kojarzonego niż Philip Dick, Leigh Daytona, w której nazistom udaje się opanować terytorium angielskie, Winston Churchill zostaje zabity, a rząd brytyjski - wraz z królową Elżbietą i jej córkami, przebywa na uchodźctwie. W okupowanym przez nazistów państwie pewien detektyw prowadzi sprawę zabójstwa w Londynie. Miniserial składa się z pięciu odcinków. 

1983

Głośna w swoim czasie polska produkcja, realizowana m.in. przez Agnieszkę Holland tuż po premierze spotkała się raczej z chłodnym przyjęciem, ale dziś stanowi ciekawy przykład serii prezentującej alternatywną wersję historii. Na początku XXI. wieku Polska wciąż jest w nim krajem komunistycznym, trwa zimna wojna, a dwójka głównych bohaterów wpada na trop spisku, który pozwolił władzom na utrzymanie żelaznej kurtyny. Tymczasem państwowi dygnitarze zrobią oczywiście wszystko, by utrzymać owo wydarzenie w tajemnicy. 

Noughts + Crosses

Oryginalna brytyjska seria doczekała się dwóch sezonów i całkiem niezłego przyjęcia, niestety dziś nie da się jej odnaleźć na żadnym serwisie VOD. Do historii podchodzi ona od zupełnie innej strony niż poprzednie produkcje, bo prezentuje świat, w którym połączone w swoistą unię państwa afrykańskie zdołały siedem wieków wcześniej, w trakcie tzw. Wielkiej Wojny, podbić Europę. Współcześnie akcja koncentruje się wokół dwójki zakochanych w sobie młodych ludzi, pochodzących z zupełnie różnych środowisk.  

Okupowani

Norweski serial, którego jednym z twórców był Jo Nesbo to przykład fikcji politycznej dotyczącej historii ostatnich lat, którą jednocześnie wyraźnie obliczono na bycie przestrogą przed tym co ewentualnie może nadejść. Oto bowiem Norwegia, za sprawą wprowadzenia do powszechnego użytku energii z odnawialnych źródeł, drastycznie ogranicza wydobycie ropy naftowej, generując ogromny kryzys na europejskim rynku energetycznym. Przedstawiciele Unii Europejskiej dogadują się Rosją, która anektuje skandynawski kraj i wprowadza na jego terenie rodzaj miękkiej okupacji, przeciwko której rzecz jasna buntują się zwykli Norwegowie. Serial doczekał się trzech sezonów.