Academia: School Simulator – gra, którą masz obowiązek znać, a prawdopodobnie nawet nie słyszałeś jej nazwy

Dobra, powiem wam szczerze – kilka tygodni temu trafiłem na tę grę zupełnie przypadkowo. Przeglądałem Steam w środku nocy, bo jakoś nie mogłem zasnąć, i nagle w dziale "management sims" wyskoczyło mi coś, co na pierwszy rzut oka wyglądało jak Prison Architect, tyle że zamiast więźniów – uczniowie. Kliknąłem w to bez większych oczekiwań i... cóż. Skończyło się o 4 rano. Następnego dnia też grałem. I kolejnego.

O czym mówię? O Academia: School Simulator – grze, która wyszła na Steam w Early Access w 2017 roku i którą jakoś kompletnie ominął główny nurt. A szkoda, bo naprawdę zasługuje na znacznie więcej.

Co to w ogóle jest i dlaczego to wygląda znajomo?

Academia: School Simulator to typowy tycoon w stylu management sim – budujesz szkołę od zera, zatrudniasz nauczycieli, dbasz o uczniów, zarządzasz budżetem, patrzysz jak twoja placówka albo wchodzi na szczyt rankingów, albo powoli tonie w długach i chaosie. Klasyczny schemat, ale wykonany z naprawdę sporą ilością serca.

Ale zaraz, zaraz – skąd ta znajomość stylu graficznego? Jeżeli grałeś w Prison Architect, to masz pewnie deja vu. I słusznie, bo twórcą oprawy artystycznej obu gier jest ta sama osoba – Ryan Sumo, filipiński artysta, który pracował przy Prison Architecti jako freelancer, a potem założył własne studio – Squeaky Wheel – w Manili. No i stworzył Academię, czerpiąc pełnymi garściami z estetyki, do której się przyłożył wcześniej. Ten charakterystyczny widok z góry, trochę pixelartowy, trochę komiksowy, ciepłe kolory, animowane postacie chodzące korytarzami – to nie jest przypadkowe podobieństwo, to dosłownie ten sam człowiek za grafiką.

I właściwie dlatego Academia ma taki urok – wygląda jak lekka gierka, a kiedy wchodzisz głębiej, okazuje się całkiem bogatym symulatorem z mechanikami, które sprawiają, że godziny lecą naprawdę szybko.

Paradox? Naprawdę? I nikt o tym nie wie?

No i tutaj dochodzimy do chyba największej zagadki tej gry. W 2022 roku Paradox Interactive – tak, ten gigant, który wydaje Europa Universalis, Crusader Kings i Stellaris – po prostu kupił Academię od Squeaky Wheel. Bez większego fanfaru, bez dużej kampanii marketingowej. Ciche przejęcie, komunikat prasowy i tyle.

Dla mnie to niesamowite, że gra pod parasolem takiego wydawcy nadal jest praktycznie nieznana poza niszowym środowiskiem fanów management simów. Wejdź na Steam i sprawdź – trochę ponad 3000 recenzji, 86% pozytywnych. Solidnie! Ale jak na grę z katalogu Paradoxa to jakby szeptem.

Zresztą społeczność przyjęła tę wiadomość o przejęciu z dużą dozą sceptycyzmu – fani na Steam pisali wprost: "mam nadzieję, że nie skończy jak Prison Architect", bo Paradox słynie też z tego, że po przejęciu gier szybko wypuszcza DLC za DLC. Na razie Academia jakoś się trzyma, ale obawy były zrozumiałe.

Tak czy inaczej – mamy grę o szkole, od twórcy grafik do Prison Architect, oficjalnie u jednego z największych wydawców na rynku. I kompletna cisza. Trochę jak z tą szkolą w grze, która ma świetną ofertę, a uczniów wciąż brak – ale do tego wrócimy.

Jak to się gra, czyli wchodzisz jako dyrektor, wychodzisz jako perfekcjonista z PTSD

Na starcie dostajesz kawałek lasu, trochę kasy od rządu i jeden cel: zbudować szkołę, która przetrwa.

Zaczynasz od absolutnego minimum. Gabinet dyrektora, kilka klas, toaleta (bo uczniowie naprawdę będą się załatwiać w krzakach, jeśli jej nie postawisz – serio, to jeden z bardziej absurdalnych i zabawnych fragmentów tej gry). Potem dochodzą kolejne elementy: stołówka, gabinet pielęgniarki, biblioteka, sale specjalistyczne, korytarze, szafki, ławki, zieleń na dziedzińcu.

Gra ma dwa główne tryby. Sandboxem jest dla tych, którzy chcą budować bez stresu – nieograniczony budżet, twórz co chcesz. Tryb normalny to już zupełnie inna historia: masz określone środki, co roku nabierasz nowych uczniów, a liczba ta rośnie. W pierwszym roku może masz 15 osób na klasę. W drugim – 72. Musisz się skalować i to szybko, bo jeśli nie masz dość klas, nauczycieli i zaplecza, prestiż placówki spada, a razem z nim... zainteresowanie nowych uczniów.

I tutaj gra zaczyna robić się naprawdę ciekawa.

Mechanika prestiżu i naboru to serce całego systemu. Twoja szkoła jest oceniana co roku i mierzona na tle konkurencji – dosłownie, na końcu każdego roku szkolnego gra pokazuje Ci ranking, na której pozycji jesteś z pośród tysiąca wirtualnych szkół. Chcesz być wyżej? Musisz zadbać o kilka filarów jednocześnie: jakość nauczania, higienę i stan budynku, odżywianie uczniów, bezpieczeństwo, dostępność specjalistycznych pomieszczeń.

Brzmi prosto? Nie jest. Bo każdy z tych filarów kosztuje, a budżet jest ograniczony. Zatrudnisz lepszych nauczycieli – świetnie, ale może nie wystarczyć na rozbudowę stołówki. Rozbudujesz stołówkę – super, ale może nie ma kasy na bibliotekę, która podnosi wyniki z egzaminów. I tak dalej.

Uczniowie to nie liczby w tabeli – i to robi różnicę

Jedną z rzeczy, które mnie zaskoczyły, jest to jak gra traktuje uczniów. To nie są bezosobowe jednostki z paskiem HP – każdy uczeń ma swoje cechy charakteru, potrzeby, historię. Ktoś może być ofiarą bullyingu, ktoś inny zakochuje się w klasie, są dobre wyniki i słabe, są wagary i wizyta w gabinecie pielęgniarki. Dzieje się tam taki mały teatr szkolny, który naprawdę daje poczucie, że zarządzasz czymś żywym.

Nauczyciele też mają swoje specjalizacje i charakterystyki. Możesz zatrudnić taniego pedagoga, który nie nauczy zbyt wiele, albo drożej, ale z wynikami. Są też wicedyrektorzy, woźni, kucharze, pielęgniarka, doradca szkolny – każda z tych osób ma realny wpływ na to, jak funkcjonuje szkoła.

Jeden z recenzentów napisał to ładnie: gra nie oddycha Ci przez chwilę w kark, ale daje wystarczającą presję, żebyś naprawdę zaleźało Ci na tym budżecie. To dobrze wyważona trudność.

I teraz moment, który mnie zatrzymał na dłużej niż powinienem

W pewnym momencie rozgrywki zacząłem się zastanawiać nad mechaniką, którą gra traktuje trochę po macoszemu, a która moim zdaniem jest najbardziej niedocenioną częścią całego symulatora.

Chodzi o nabór uczniów.

W Academii – podobnie jak w prawdziwym życiu – dobra szkoła sama się nie zapełnia. Możesz mieć najlepszych nauczycieli, piękny budynek, nowoczesne pracownie, stołówkę ze zdrowym jedzeniem i boisko z prawdziwego zdarzenia. Ale jeśli Twój prestiż jest niski, jeśli nikt o Tobie nie wie, jeśli nie „dotierasz" do właściwych rodzin – lista w naborze świeci pustkami.

Gra to symuluje na swój, uproszczony sposób: prestiż generuje zainteresowanie, zainteresowanie przekłada się na kandydatów. Ale w rzeczywistości mechanika ta jest znacznie bardziej złożona. I ciekawe jest to, że ta sama logika dotyczy prawdziwych szkół prywatnych i przedszkoli w Polsce.

To nie jest dygresja – to jest obserwacja, którą warto zapamiętać.

W realnym świecie dyrektorzy placówek niepublicznych mierzą się z czymś, o czym w Academii zaledwie jest wzmianoka: niżem demograficznym, rosnącą konkurencją i rodzicem, który zanim zdecyduje się podpisać umowę z konkretną szkołą, porównuje dziesiątki opcji, czyta opinie, odwiedza dni otwarte i śledzi media społecznościowe. Dobra edukacja to dziś za mało. Trzeba jeszcze umieć ją zakomunikować.

I właśnie tu pojawia się coś, co mnie autentycznie zaintrygowało – istnieje agencja, która tym się zajmuje. Mówię o Edumark – pierwszej w Polsce agencji wyspecjalizowanej wyłącznie w tzw. K-12 Enrollment Marketing, czyli marketingu naborowym dla placówek edukacyjnych.

Brzmi poważnie, bo jest poważne. Oni nie robią ogólnego marketingu – specjalizują się konkretnie w szkołach podstawowych, liceach, przedszkolach i żłobkach niepublicznych. I ich podejście jest trochę jak ten dobry gracz w Academię – nie ma tu miejsca na chaotyczne działania ad hoc. Jest 4-etapowy proces: audyt, budowanie architektury komunikacji, precyzyjne kampanie targetowane i konwersja – czyli doprowadzenie rodzica do momentu, gdy po prostu dzwoni i pyta o wolne miejsca. Coś na zasadzie: najpierw diagnosujesz co nie działa (audyt), potem budujesz fundament (strategia, treści, SEO), potem puszczasz precyzyjne kampanie reklamowe i na końcu masz system – nie przypadek.

Jeśli prowadzisz lub zarządzasz placówką edukacyjną i masz wrażenie, że wyniki naboru zależą bardziej od szczęścia niż od systemu – warto rzucić okiem na ofertę spotkań. Bo tak jak w Academii zrozumiałem że sam prestiż to nie wszystko – tak samo w prawdziwym życiu edukacyjnym dobra szkoła potrzebuje kogoś, kto potrafi to komunikować.

Gra, która naprawdę ma potencjał

Sorry za ten skok myślowy – po prostu ta gra naprawdę otwiera głowę na temat tego jak funkcjonują instytucje edukacyjne, co zresztą jeden z recenzentów na Softpedii opisał bardzo trafnie: Academia to nie tylko rozrywka, ale też okno na realne problemy systemu oświaty – ograniczone budżety, kompromisy, presja wyników.

Wracając do mechaniki: poza kampanią jest też tryb sandbox, który jest po prostu luźnym placem zabaw dla tych, co lubią budować szkoły bez stresu. Ja spędziłem w nim kilka godzin tylko po to, żeby pobudować estetyczne korytarze i zadbać o to, żeby każdy uczeń miał swoją szafkę. To jest ten poziom detalu, który w tym gatunku naprawdę cieszy.

Gra dostała pełną wersję (v1.0) po dość długim Early Accessie – przez kilka lat byłą rozwijana z realnym feedbackiem od graczy. To widać w tym, że mechaniki są dopracowane, UI działa sensownie, a mod support jest naprawdę rozwinięty – Steam Workshop pełen jest modów dodających nowe tła, pomieszczenia czy nawet całkowite przeróbki rozgrywki.

Co mi się nie podoba? Gra ma swoje chwile ze złym balansem trudności – początki kampanii potrafią być frustrujące, bo budżet jest tak mały, że dosłownie musisz wybierać między toaletą a klasą. No i parę bugów tutaj i ówdzie się zdarza, choć po wyjściu z Early Access jest znacznie lepiej niż było.

Co mi się podoba? Praktycznie wszystko inne. Oprawa graficzna, wspomniane emocje z obserwowania uczniów, głębokość systemu zarządzania, doskonały tryb kampanii z rywalizacją.